Dorpen en kernen
De kernen van de gemeente Nuth
De gemeente Nuth bestaat uit 5 kernen.
Nuth
De grootste kern van de gemeente vormt Nuth. In deze kern, gelegen in een vallei van de Geleenbeek, is ook het gemeentehuis gevestigd. Het is de meest ‘bedrijvige’ kern door de aanwezigheid van o.a. het bedrijventerrein ‘De Horsel’. Daarnaast is het midden- en kleinbedrijf in het centrum prominent vertegenwoordigd. Wat de naam Nuth betreft moet worden teruggegaan naar het jaar 1262, toen in een geschrift werd opgetekend, dat de ridder Adam de Nutta als scheidsrechter optreedt in een geschil over het landgoed Laer bij Wijnandsrade. Nuth behoorde, voordat het in 1626 door de Koning van Spanje als afzonderlijke heerlijkheid werd verpand, geruime tijd onder de schepenbank van Klimmen. Opmerkelijke historische bouwwerken in en rond de kern Nuth zijn kasteel Reijmersbeek, huize de Dael, dat vroeger de benaming ‘Oelsbroeck’ kende, het landhuis ‘Nierhoven’ uit 1679 en de gerestaureerde en in gebruik zijnde windmolen langs de Valkenburgerweg. Bijzonder is ook de buurtschap Terstraeten die aangewezen is als beschermd dorpsgezicht.
Vaesrade
De gemeente Vaesrade werd reeds in 1821 samengevoegd met de gemeente Nuth omdat men van oordeel was, dat deze gemeente met toen ongeveer 300 inwoners geen bestaansrecht had. Tot dat tijdstip was de gemeente Vaesrade een zelfstandige gemeente, die onder Frans bestuur was opgericht. Overigens was in 1388 al een deel van het oorspronkelijke Vaesrade aan Hoensbroek geschonken. Een gedeelte daarvan kwam bij de herindeling van 1982 weer terug. Vaesrade, vroeger ook St. Servaes Rode of Rada St. Servettii genaamd, was van oudsher een bezitting van het Kapittel van St. Servaes in Maastricht. Waarmee de naam van deze levendige kern – in 1274 aangeduid met Voisrade - in belangrijke mate verklaard is. De geschiedenis van Vaesrade gaat terug tot – in ieder geval – rond 300 jaar na Christus want in die tijd werd daar door de Romeinen een ‘villa urbana’ gebouwd.
Hulsberg
De gemeente Hulsberg is tijdens het Frans bestuur tegen het einde van de 18e eeuw ontstaan uit het kerspel of de parochie Hulsberg, die sinds mensenheugenis deel uitmaakte van het koninklijk domeingoed van Meerssen. Hulsberg behoorde tot het Land van Valkenburg. Het had geen eigen schepenbank maar ressorteerde onder de hoofdbank Klimmen. Aanvankelijk – zoals alle kleine kernen in deze regio – een agrarische gemeente met in 1851 nog slechts 1131 inwoners is Hulsberg uitgegroeid tot een fraaie woonplaats, waar overigens ook tal van grote hoeven en panden – noemen we de hoeve Wissengracht - nog getuigen van een trots verleden. In het oudste gedeelte van de kern staat in een sfeervolle omgeving de parochiekerk van de H. Clemens. De kerk in neo-romaanse stijl, werd in 1820 gebouwd en is in 1908 uitgebreid. In 1930 werd het schip van de kerk vernieuwd naar een ontwerp van architect Jos Cuypers. Opmerkelijk is ook ‘de Villa’ in Aalbeek.
Schimmert
De naam Schimmert zou afkomstig zijn van Sunici of Schineks, een door Julius Caesar na de strijd tegen de Eburonen verplaatste volksstam. Schimmert heeft door de jaren heen het landelijke karakter weten te bewaren. De rijke natuur wordt gecompleteerd met vele oude hoeven en kasteelachtige panden, die van een groots verleden getuigen. Een van de meest markante voorbeelden is de hoeve ‘Bockenhof’ als restant van een vroeger adellijk huis. Ook in Groot- en Klein Haasdal en de Hoofdstraat staan bouwkundige juweeltjes uit het verleden. Een van de twee meest markante bouwwerken van Schimmert is de watertoren, die u ook op de homepage heeft aangetroffen. Het andere markante bouwwerk is de parochiekerk van de H. Remigius, die in neo-gothische stijl door de inwoners werd gebouwd en gefinancierd naar een ontwerp van de bekende architecten Jos en Pierre Cuypers.
Wijnandsrade
Steenvondsten hebben aangetoond, dat reeds in de prehistorie op het grondgebied van Wijnandsrade bewoning aanwezig was. Er wordt verondersteld, dat waarschijnlijk rond 2500 jaar voor Christus ter plaatse een nederzetting was van primitieve landbouwers. In de twaalfde eeuw werd de plaats overigens gewoon Rode genoemd of Herwijnantsrode, Wijnandsrode, Wijnantsraede. De benaming ‘rode’ (ook rade en rhode) betekent ontginning. De heerlijkheid Wijnandsrade –vroeger belastingvrij gebied met muntrecht – ontleent de naam vermoedelijk aan de bezitters uit het geslacht Mascherel, waarvan de ‘chef’ zich doorgaans Wynand noemde. Wijnandsrade wordt met name gemarkeerd door het fraaie kasteel en de naastgelegen parochiekerk. Het huidige kasteel, waarvan u een afbeelding aantreft op de homepage, dateert in oorsprong uit 1544 en is tussen 1771 en 1780 in belangrijke mate vernieuwd en verfraaid.
